الزام شهروندان به رعایت شریعت ازسوی دولت اسلامی و ادلۀ وجوب تعزیر

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دکترای مدرسی معارف اسلامی دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 استاد گروه معارف اسلامی دانشگاه تهران، تهران، ایران

چکیده
مسئلۀ الزام شهروندان به رعایت شریعت از سوی دولت اسلامی یکی از مسائل مهم در حکمرانی دینی است که اندیشمندان این حوزه را با چالش‌هایی مهم رو‌به‌رو کرده است. از این رو، دیدگاه‌های متعدد و متفاوتی دراین‌باره شکل گرفته است. از جملۀ آنها، دیدگاهی است که الزام شهروندان به شریعت را وظیفۀ دولت اسلامی می‌داند. این دیدگاه، همان‌گونه که دولت اسلامی را نسبت به رفاه شهروندانْ مسئول، و تأمین رفاه شهروندان را وظیفۀ آن می‌داند، دولت اسلامی را در برابر شریعت شهروندان نیز متعهد دانسته، تلاش آن را برای تحقق شریعت در جامعه به بهترین شکل ممکن، ضروری می‌داند. برای اثبات این ادعا ادلۀ بسیاری ارائه شده است که از جملۀ آنها، استناد به ادلۀ وجوب تعزیر است. در این مقاله، مستند به متون دینی شیعه، این دلیل، و اشکالات طرح‌شده دربارۀ آن بررسی شده، و با توجه به ادلۀ وجوب تعزیر، محدودۀ دخالت دولت اسلامی در زمینۀ الزام شهروندان به شریعت، تبیین شده است. آنچه از مجموع اقوال اثبات می‌شود، وجوب اصل تعزیر است و مبتنی بر اثبات اصل تعزیر ثابت می‌شود که دولت اسلامی می‌تواند متناسب با گناه انجام‌شده، شهروند خاطی را مجازات کرده، او را به ترک گناه ملزم کند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله English

The enforcement of Sharīa on citizens by an Islamic polity and the jurisprudential bases for the obligation of Tazīr

نویسندگان English

MohammadReza Abdollahpour 1
Ebrahim Kalantari 2
1 a
2 Department of Islamic Studies, University of Tehran
چکیده English

The issue of obligating citizens to observe Sharīa by the Islamic polity is a significant matter in religious governance that has presented considerable challenges to scholars in this field. Consequently, numerous and diverse viewpoints have emerged regarding this issue. Among them is the view that considers obligating citizens to Sharīa a duty of the Islamic state. This perspective, just as it holds the Islamic state responsible for the welfare of citizens and considers providing for their welfare its duty, also deems the Islamic state obligated towards the Sharīa of citizens, considering its efforts to realize Sharīa in society in the best possible way essential. Many arguments have been presented to substantiate this claim, among which is reliance on the jurisprudential bases for the obligation of Tazīr. In this article, based on Shi'a religious texts, this argument and the objections raised against it are examined, and concerning the jurisprudential bases for the obligation of Tazīr, the scope of the Islamic state's intervention in the field of obligating citizens to Sharīa is elucidated. What is established from the totality of opinions is the obligation of the principle of Tazīr, and based on the establishment of the principle of Tazīr, it is established that the Islamic state can, commensurate with the committed sin, punish the offending citizen and obligate them to abandon the sin.

کلیدواژه‌ها English

The jurisprudential bases for the obligation of Tazīr
obligation
Citizens
Sharīa
Islamic polity
قرآن کریم.
‏‏آخوند خراسانی، محمد کاظم بن حسین(1409). کفایة الأصول. 1 ج. قم: آل البیت.
ابن درید، محمد بن حسن(1987). جمهرة اللغة. رمزی بعلبکی. بیروت: دار العلم للملایین.
ابن منظور، محمد بن مکرم(بی‌تا). لسان العرب. بیروت: دار الفکر للطباعة و النشر و التوزیع.
ازهری، محمد بن احمد(1421). تهذیب اللغة. عبد الکریم حامد، فاطمه محمد اصلان، و عمر سلامی. بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
انصاری، قدرت‌الله(1386). تعزیرات از دیدگاه فقه و حقوق جزا. 1 ج. قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.
حر عاملی، محمد بن حسن(1416). تفصیل وسائل الشیعة إلی تحصیل مسائل الشریعة. مؤسسة آل البیت علیهم السلام لاحیاء التراث. 30 ج. قم: موسسة آل البیت (علیهم السلام) لإحیاء التراث.
خلیل بن احمد. العین(1409). مؤسسة آل البیت علیهم السلام لاحیاء التراث، مهدی مخزومی، ابراهیم سامرائی، و محسن آل عصفور. قم: موسسه انتشارات هجرت.
خمینی، روح الله(1379). تحریر الوسیله. 2 ج. قم: دار العلم.
خمینی، روح الله(بی‌تا) کتاب البیع. 5 ج. تهران: موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره).
خویی، سیدابوالقاسم(1418). موسوعة الامام الخوئی. 33 ج. قم: مؤسسة إحیاء آثار الإمام الخوئی ره.
راغب اصفهانی، حسین بن محمد(1412). مفردات ألفاظ القرآن. صفوان عدنان داوودی. بیروت: دار الشامیة.
سیوری حلی (فاضل مقداد)، مقداد بن عبدالله. التنقیح الرائع لمختصر الشرائع. 4 ج. قم: مکتبة آیة الله العظمی المرعشی النجفی (ره)، بی‌تا.
صاحب بن عباد، اسماعیل بن عباد(1414). المحیط فی اللغة. محمدحسن آل‌یاسین. بیروت: عالم الکتب.
طریحی، فخرالدین بن محمد(1375). مجمع البحرین. احمد حسینی اشکوری. تهران: مکتبة المرتضویة.
طوسی، محمد بن حسن(1365). تهذیب الأحکام. حسن خرسان، علی آخوندی، و محمد آخوندی. تهران: دار الکتب الإسلامیة.
فیرحی، ‏داوود(1380). نظام سیاسى و دولت در اسلام(1)، علوم سیاسی، 4(14)،
فیرحی، ‏داوود(1397). درآمدی بر تاریخ مفهوم شهروندی؛ از تصوری فضیلت‌مدارانه تا برداشتی حق‌بنیاد، سپهر سیاست، 5(15)،
قرشی بنابی، علی‌اکبر(1371). قاموس قرآن. تهران: دار الکتب الإسلامیة.
کلینی، محمد بن یعقوب(1429). الکافی (دار الحدیث). 15 ج. قم: موسسه علمی فرهنگی دار الحدیث، سازمان چاپ و نشر.
گلپایگانی، محمدرضا(1372). الدر المنضود فی أحکام الحدود. 3 ج. قم: دار القرآن الکریم.
موسوی (سید رضی)، محمد بن حسین(1414). نهج البلاغة. قم: مؤسسه نهج البلاغه.
نجفی، محمدحسن بن باقر(1404). جواهر الکلام فی شرح شرائع الإسلام. 43 ج. بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
مسجدسرایی، حمید(1392). واکاوی در ادله شمول تعزیر. مطالعات اسلامی: فقه و اصول، 45(95)، 87ـ103.
یثربی، سیدعلی‌محمد(1391). تعزیر. حقوق جزا و جرم‌شناسی، 1(1)، 57ـ71.