جامعه شناسی سیاسی انقلاب اسلامی

تاثیر تعارض سنت و تجدد در تحول دولت مدرن دوره جمهوری اسلامی ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

علی زارعی 1
احمد جوانشیری 2
علی اصغر داودی 2
سعید گازرانی 2

1 گروه علوم سیاسی، واحد مشهد،دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران

2 گروه علوم سیاسی، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران

چکیده
ورود ایران به عصر جدید و ایجاد شکاف و انقطاع در سیر طبیعی تاریخ و سنت که با خشونتی همراه با شکست های خارجی و استعمار همراه بود، ایران را وارد دورانی کرد که به رویارویی بزرگ میان سنت و مدرنیته انجامید. چنین تعارضی زمانی جدی تر شده است که ورود مدرنیته به ایران با غلبه غرب و عقب ماندگی ایرانیان و ناتوانی آن ها در پاسخگویی به بحران های جدید و حل مشکلات توأم بوده است. انقلاب مشروطه که نقطه آغازین ورود ایران به عصر جدید و تعارض جدی و رسمی میان سنت و مدرنیته محسوب می گردد، سبب شد که میان نیروهای سیاسی حکومت شکاف بزرگی در رابطه با سنت و تجدد و انقلاب شکل گیرد. با ورود مشروطه مباحثی نظیر حاکمیت قانون، حکومت مشروطه و قانونگذاری، جزئی از مسائل اساسی عرصه سیاسی ایران گردید. اما همه این موارد بدون توجه به منطق حاکم بر این عناصر و رابطه آن‌ها با پی‌ریزی دولت مدرن انجام شد. دولت‌های بر سرکار آمده در ایران پس از مشروطه و پس از انقلاب اسلامی بین مقتضیات سنت و مدرنیته گرفتار آمده‌اند و راه برون رفتی نیافته‌اند. این دولت‌ها را می‌توان دولت‌های در راه مانده دانست که در قالب دولت طبیعی پایه و بالغ، همواره در گردش بوده‌اند و نتوانسته‌اند مراحل گذار به سمت دولت مدرن یا همان نظم دسترسی آزاد را بپیمایند. با وجود این، اگر دولت مدرن را به مثابه ثمره مدرنیته غربی بدانیم که ریشه در عمیق‌ترین و آرام‌ترین تحولات سیاسی، اجتماعی، تاریخی، اقتصادی اروپای غربی دارد، مطمئناً گرته‌برداری صِرف و وارد ساختن آن به ایران، بدون توجه به شرایط اجتماعی، سیاسی، فرهنگی، تاریخی، محیطی و ... این مرز و بوم، چیزی جز ناکامی در پی نخواهد داشت. این مقاله با رویکرد سنت نهادگرایی تاریخی به بررسی نقش سنت و تجدد در دولت مدرن پس از انقلاب اسلامی می‌پردازد. این تحقیق می‌خواهد نشان دهد که چگونه این تعارض، در سطح مفاهیم بنیادین قدرت، مشروعیت، قانون، و سیاست اثرگذار بوده و دولت را در موقعیتی پرتناقض قرار داده است.

کلیدواژه‌ها

ایران
تجدد
تعارض
سنت
جمهوری اسلامی
دولت مدرن

عنوان مقاله English

The effect of the conflict between tradition and modernity in the evolution of the modern state of the Islamic Republic of Iran

نویسندگان English

ali zarei 1
ahmad javanshiri 2
aliasghar davoudi 2
saeed gazerani 2
1 Department of Political Science, Mashhad Branch, Islamic Azad University, Mashhad, Iran
2 Department of Political Science, Mashhad Branch, Islamic Azad University, Mashhad, Iran
چکیده English

با ورود مشروطه مباحثی نظیر حاکمیت قانون، حکومت مشروطه و قانونگذاری، جزئی از مسائل اساسی عرصه سیاسی ایران گردید. اما همه این موارد بدون توجه به منطق حاکم بر این عناصر و رابطه آن‌ها با پی‌ریزی دولت مدرن انجام شد. دولت‌های بر سرکار آمده در ایران پس از مشروطه و پس از انقلاب اسلامی بین مقتضیات سنت و مدرنیته گرفتار آمده‌اند و راه برون رفتی نیافته‌اند. این دولت‌ها را می‌توان دولت‌های در راه مانده دانست که در قالب دولت طبیعی پایه و بالغ، همواره در گردش بوده‌اند و نتوانسته‌اند مراحل گذار به سمت دولت مدرن یا همان نظم دسترسی آزاد را بپیمایند. با وجود این، اگر دولت مدرن را به مثابه ثمره مدرنیته غربی بدانیم که ریشه در عمیق‌ترین و آرام‌ترین تحولات سیاسی، اجتماعی، تاریخی، اقتصادی اروپای غربی دارد، مطمئناً گرته‌برداری صِرف و وارد ساختن آن به ایران، بدون توجه به شرایط اجتماعی، سیاسی، فرهنگی، تاریخی، محیطی و ... این مرز و بوم، چیزی جز ناکامی در پی نخواهد داشت. این مقاله با رویکرد سنت نهادگرایی تاریخی به بررسی نقش سنت و تجدد در دولت مدرن پس از انقلاب اسلامی می‌پردازد.

کلیدواژه‌ها English

Iran
modernity
conflict
tradition
Islamic Republic
modern state
احمدی، بابک(1373). مدرنیته و اندیشه انتقادی، تهران: نشر مرکز.
افضلی، رسول(1382). دولت مدرن در ایران، قم: مؤسسه انتشارات دانشگاه مفید.
آشوری، داریوش(1377). ما و مدنیت، تهران: نشر صراط.
بشیریه، حسین(1378). جامعه مدنی و توسعه سیاسی در ایران، تهران: موسسه نشر علوم نوین.
بشیریه، حسین(1381). دیباچه ای بر جامعه شناسی سیاسی ایران دوره جمهوری اسلامی ایران، تهران: موسسه نگاه معاصر.
بهنام، جمشید(1383). ایرانیان و اندیشه تجدد،، چاپ دوم، تهران: نشر پژوهش و فرزان روز.
بیات، عبدالرسول(1381). فرهنگ واژه ها، قم: موسسه اندیشه و فرهنگ دینی.
داوری اردکانی، رضا(1384). رساله در باب سنت و تجدد، تهران: انتشارات ساقی.
رجایی، فرهنگ(1383). مشکله هویت ایرانیان امروز ایفای نقش در عصر یک تمدن و چند فرهنگ، چاپ دوم، تهران: نشر نی.
زیباکلام، صادق(1379). سنت و مدرنیته، تهران: نشر روزنه.
سالارکسرایی، محمد(1379). چالش سنت و مدرنیته در ایران، تهران: نشر مرکز.
سالارکسرائی، محمد(1384). چالش سنت و مدرنیته در ایران، از مشروطه تا 1320، تهران: نشر مرکز.
عمید، حسن(1376). فرهنگ فارسی عمید،تهران: انتشارات امیرکبیر.
غنی نژاد، موسی(1382). تجدد طلبی و توسعه در ایران امروز، چاپ دوم، تهران: نشر مرکز.
کاتوزیان، محمدعلی(1379). دولت و جامعه در ایران، ترجمه حسن افشار، تهران: نشر مرکز.
کدی، نیکی(1385). ایران دوران قاجار و برآمدن رضاخان، ترجمه مهدی حقیقت خواه؛ تهران: ققنوس.
گودرزی، غلامرضا(1386). تجدد ناتمام روشنفکران ایران، تهران: نشر اختران.
مقصودی، مجتبی(1380). تحولات سیاسی اجتماعی ایران 1357-1320، تهران: انتشارات روزنه.
میرموسوی، سیدعلی(1384). اسلام، سنت و دولت مدرن، تهران: نشر نی.
وحدت، فرزین(1396). رویارویی فکری ایران با مدرنیت،تهران: ققنوس.
هابرماس، یورگن(1379). مدرنیته پروژه ای ناتمام در مدرنیته و مدرنیسم، ترجمه حسینعلی نوذری، تهران: نشر نقش جهان.
هلد، دیوید(1389). شکل گیری دولت مدرن، ترجمه عباس مخبر، تهران: نشر آگه.

صفحه اصلی

راهنمای نویسندگان

ارسال مقاله

داوران

تماس با ما