بازکاوی تطبیقی مفاهیم بنیادین سیاسی در فلسفه سیاسی ‌مشاء و فلسفه سیاسی‌انقلاب‌اسلامی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 عضو هیات علمی گروه علوم سیاسی، دانشکده حقوق و علوم اجتماعی دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

2 دانشجوی دکتری اندیشه سیاسی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران، ایران

چکیده
این تحقیق با هدف نسبت سنجی میان مفاهیم فلسفه ‌سیاسی مشاء و فلسفه ‌سیاسی ‌انقلاب ‌اسلامی در سه مفهوم بنیادین 1. غایت‌مدینه یا هدف از جامعه‌سیاسی 2. رئیس‌مدینه یا حاکم‌مطلوب3. مدینه‌فاضله یا جامعه‌آرمانی پیش‌رفته‌است. پرسش‌اصلی این است که چه نسبتی میان مفاهیم‌ سیاسی فلسفه ‌مشاء و مفاهیم فلسفه ‌سیاسی‌ انقلاب‌ اسلامی از جهت ارکان و اجزاء وجود دارد؟ فرضیه پژوهش در پاسخ به سوال پژوهش این است که آراء فارابی، ابن‌سینا و خواجه ‌نصیرطوسی به‌عنوان سه فیلسوف برجسته فلسفه‌مشاء و کتاب «ولایت‌فقیه» امام‌خمینی و «قانون‌اساسی جمهوری اسلامی» به‌عنوان دو متن بنیادین فلسفه ‌سیاسی‌ انقلاب ‌اسلامی که در این پژوهش مورد بازکاوی تطبیقی قرارگرفتند ما را به این نتیجه رهنمون شدند که فلسفه‌ سیاسی ‌انقلاب ‌اسلامی در مفهوم غایت ‌مدینه، مانند فلسوفان مشائی به سعادت قصوا اشاره دارد و غایت ‌اندیشی ‌اجتماعی را در افق سعادت معنوی می‌نگرد. همچنین درباره مفهوم رئیس ‌مدینه، قرابت بسیار زیادی با مرتبه ‌سوم از ریاست ‌مدینه در آراء فیلسوفان ‌مشایی، یعنی ریاست ‌سنت دارد و درباره مفهوم مدینه ‌فاضله نیز هر دو فلسفه‌ سیاسی اتفاق ‌نظر بر این دارند که کسب فضیلت و حصول به سعادت در مدینه‌ فاضله بدون رهبری ‌و هدایت رئیس‌مدینه ناممکن است. بدین ترتیب، مقاله با تکیه بر روشی توصیفی-تطبیقی و گردآوری اطلاعات به‌صورت اسنادی به این نتیجه دست می یابد که دستیابی مردم به سعادت قصوی در مدینه فاضله از طریق رهبری و هدایت رئیس مدینه فاضله عناصر اصلی پیوند میان مفاهیم فلسفه سیاسی مشایی و فلسفه سیاسی انقلاب اسلامی است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله English

A Comparative Analysis of the Fundamental Political Concepts in the Walking Political Philosophy and the Political philosophy of Islamic Revolution

نویسندگان English

Faramarz Taghilou 1
Reza Khodabandelou 2
1 Faculty Member in University of Tabriz
2 a
چکیده English

Comparing between Walking political philosophy and the political philosophy of the Islamic Revolution in three fundamental concepts: 1- The goals of the polity, 2- The leader of polity and 3- The ideal polity or utopia is the central cannon of analysis in this article. The main question is what is the relationship between the political concepts of Walking philosophy and the political philosophy of the Islamic Revolution? In response, the ideas of Farabi, Ibn Sina and Khajah-e Nasir-Tusi as three prominent Walking philosophers and and Imam Khomeini's "Valayat-e-Faqih" and Islamic Republic Constitution were subjected to a comparative analysis. We find basic similarities cocerning three cocepts:1- the goals of the polity (ultimate perfection),2- the leader of the polity and3- the concept of utopia. In this way, the people's achievement of perfection in a utopia through the leadership and guidance of the leader of the utopia are the main elements of the link between the Walking political philosophy and the political philosophy of the Islamic Revolution. The research is based on a descriptive-comparative method and the data collection has done in a documentary method.

کلیدواژه‌ها English

philosophy
Walking
Utopia
Islamic
Revolution
استایتز، ریچارد(1398). رویاهای انقلابی، ترجمه: افشبن خاکباز، تهران، نشرنو.
الفاخوری، حنا و خلیل الجر(1367). تاریخ‌ فلسفه‌ در جهان اسلام، ترجمه: عبدالمحمد آیتی، چاپ ‌سوم، تهران، انتشارات ‌انقلاب‌ اسلامی.
بیگدلی، علی(1389). نهضت‌ ترجمه در جهان ‌اسلام، 2(5)، 45-5.
جعفریان، رسول و ایرج نیک سیرت(1395). جهان‌شناسی ابویوسف یعقوب بن اسحاق کِندی، فلسفه ‌علم، 6(12)، 36-15.
حسینی‌زاده، سیدمحمدعلی(1395). اسلام‌سیاسی در ایران، چاپ‌سوم، قم، دانشگاه مفید.
خمینی،روح‌اله(1391). ولایت‌فقیه؛ حکومت‌اسلامی، چاپبیست‌وششم، تهران، موسسه ‌تنظیم ‌و نشر آثار امام ‌خمینی(ره).
خمینی، روح‌الله(1368). صحیفهامام، جلد‌اول، تهران، موسسه تنظیم‌ونشرآثارامام‌خمینی(س).
خمینی، روح‌الله(1358). بخشی از بیانات در روزنامه کیهان، 16تیر ماه 1358 در مجموعه بیانات امام‌ خمینی(ره)، جلداول، تهران، کوثر.
داوری‌اردکانی، رضا(1389). فارابی: فیلسوف فرهنگ، تهران، سخن.
داوری‌اردکانی، رضا(1379). مقام ‌فلسفه‌ در دوره ‌تاریخ ‌ایران ‌اسلامی، چاپ‌سوم، تهران، پژوهشگاه علوم‌انسانی ‌و مطالعات‌ فرهنگی.
داوری‌اردکانی، رضا(1387)، نگاهی‌دیگر به تاریخ فلسفه‌اسلامی، تهران، انتشارات دانشگاه تهران.
داوری‌اردکانی، رضا(1390). بحثی در آثار سیاسی فارابی، درکتابِ مجموعه مقالات فارابی‌شناسی، به اهتمام میثم کرمی، تهران، نشرحکمت.
دینانی، غلامحسین(1389). ماجرای فکر فلسفی در جهان اسلام، جلداول، چاپ‌پنجم، تهران، طرح‌نو.
رضوانی، محسن(1393). فلسفه‌سیاسی‌اسلامی در غرب، قم، موسسه آموزشی‌وپژوهشی امام‌خمینی(ره).
 شریف، میان محمد(1362). تاریخ فلسفه در اسلام، ترجمه: نصرالله پورجوادی، جلداول، تهران، مرکز نشر دانشگاهی.
طباطبایی، سیدمحمدحسین(1385). اصول‌فلسفه و روش رئالیسم، جلداول، چاپ‌یازدهم، تهران، صدرا.
طباطبایی، سیدجواد(1391). خواجه‌نصیر طوسی‌ و فهم اغراضِ حکمت‌عملی‌یونانی، در مجموعه مقالات استاد بشر؛ پژوهش‌ها‌یی در زندگی، روزگار، فلسفه وعلمِ خواجه‌نصیر الدّین طوسی، به اهتمام: حسین معصومی همدانی، تهران، میراث مکتوب.
طوسی، خواجه‌نصیرالدین(1397). اخلاق ناصری، تصحیح و تحقیق: مجتبی مینوی، تهران، خوارزمی.
علی‌زاده، محمدحسین(1394). بررسی دیدگاه‌های امام‌خمینی‌(ره) در کتاب کشف‌اسرار؛با تکیه بر نظریه ولایت‌فقیه و تئوری حکومت‌اسلامی، تاریخ‌ پژوهی، 15(60)، 307-219.
فارابی، ابونصر(1401ه.ق). تحصیل‌السعاده، اهتمام: جعفر آل‌یاسین، بیروت، دارالاندلس.
فیرحی، داود(1395). قدرت، دانش‌ومشروعیت در اسلام، چاپ‌پانزدهم، تهران، نی.
قادری، حاتم(1391). اندیشه‌های سیاسی در اسلام و ایران، چاپ‌دوازدهم، تهران، سمت.
کربن، هانری(1369). فلسفه ایرانی و فلسفه تطبیقی، ترجمه: سیدجواد طباطبایی، تهران، انتشارات توس.
لک‌زایی، رضا(1390). امام‌خمینی(ره) و فلسفه، حضور، 7(76)، 141-125.
میراحمدی، منصور(1395). فقه‌سیاسی، تهران، سمت.
نجفی، موسی(1392). نظریه تمدن جدید اسلامی، اصفهان، نشر آرما.
نساج، حمید(1390). اندیشه‌سیاسی متفکران مسلمان، به‌اهتمام: علی‌اکبر عالیخانی، جلددوم، تهران، پژوهشکده مطالعات‌فرهنگی‌واجتماعی.
نصر، سیدحسین(1388). سه حکیم مسلمان، ترجمه: احمد آرام، چاپ‌نهم، تهران، علمی‌وفرهنگی.
نصر، سیدحسین(1390). چرا فارابی را معلم‌ثانی خوانده‌اند؟، درکتاب مجموعه مقالات فارابی‌شناسی، به اهتمام:   میثم کرمی، تهران، نشرحکمت.
یوسفی‌راد، مرتضی(1394). مبانی فلسفه‌سیاسی مشاء، قم، پژوهشگاه علوم‌وفرهنگ‌اسلامی.
یوسفی‌راد، مرتضی(1387). مفهوم‌شناسی فلسفه‌سیاسی مشاء، قم، پژوهشگاه علوم‌وفرهنگ‌اسلامی.
یوسفی‌راد، مرتضی(1399). چیستی فلسفه‌سیاسی مشاء، قم، پژوهشگاه علوم‌وفرهنگ‌اسلامی.