تحلیل جامعه شناختی چالش های فرهنگی حوزه نخبگی سیاسی در فرایند تحقق حکمرانی خوب در جمهوری اسلامی ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری علوم سیاسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 استاد علوم سیاسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

3 استادیار علوم سیاسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

چکیده
در دهه‌های اخیر و متعاقب عدم موفقیت نظریات ناظر بر دولت، از سوی نهادهای بین‌المللی نظیر کمیسیون حقوق بشر و بانک جهانی، حکمرانی خوب به‌عنوان یکی از نظریه‌ها و الگوهای غالب در عرصه اداره و راهبری جوامع مدرن مطرح و در دستورکار اندیشمندان و نهادهای توسعه و همچنین دولت‌ها و جوامع جهانی قرارگرفته‌است. دراین‌راستا نوشتار توصیفی تحلیلی حاضر با هدف تبیین و شناخت چالش ها فرهنگی حوزه نخبگی در فرایند تحقق حکمرانی خوب در جمهوری اسلامی ایران به رشته تحریر درآمده است. فرضیه تحقیق حاضر در پاسخ به چیستی چالش های فرهنگی حوزه نخبگی در تحقق حکمرانی خوب، بر مولفه های فرهنگی همچون فردگرایی منفی، پنهان کاری و عدم شفافیت، اختلاف و تفرقه تأکید دارد. یافته‌ها نشان می‌دهد که رابطه متقابلی بین عدم تحقق حکمرانی خوب و موانع فرهنگی همچون فردگرایی منفی، پنهان کاری و عدم شفافیت، اختلاف و تفرقه در حوزه نخبگی وجود دارد. به علاوه این نوشتار نشان می‌دهد که چالش ها و موانع حکمرانی خوب به شکل یک سیکل معیوب در طول سال‌های متمادی، یکدیگر را بازتولید کرده‌اند و این سیکل معیوب خود بزرگترین مانع پیش روی حکمرانی خوب در ایران بوده است. فرهنگ سیاسی تعاملی با مفاهیمی مانند گفتمان دموکراتیک، انعطاف‌پذیری سیاسی، قانون گرایی، آموزش سیاسی، رقابت مسالمت آمیز و اخلاق گرایی از جمله عوامل سازنده فرهنگی هستند که می تواند به ارتقاء آن در چارچوب تحقق حکمرانی خوب در جمهوری اسلامی ایران کمک نماید.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله English

Sociological Analysis of Cultural Challenges in the field of Political Elite In the Process of Realizing Good Governance in the Islamic Republic of Iran

نویسندگان English

Mehdi Iraqi 1
ahmad naghibzadeh 2
masoud motallebi 3
1 Ph.D student of Political Science, Department of Science and Research, Tehran, Islamic Azad University, Tehran, Iran
2 Professor of Political Science, Faculty of Law and Political Science, University of Tehran, Tehran, Iran
3 Assistant Professor of Political Science, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran.
چکیده English

In the recent decades and following the failure of theories regarding the government, by international institutions such as the Human Rights Commission and the World Bank, good governance as one of the dominant theories and models in the field of administration and management of modern societies has been put forward in the agenda of thinkers and development institutions, as well as Governments and global communities are placed. In this regard, this descriptive and analytical article has been written with the aim of explaining and understanding the cultural challenges of the elite sphere in the process of realizing good governance in the Islamic Republic of Iran. The present research hypothesis, in response to the cultural challenges of the elite field in the realization of good governance, emphasizes on cultural components such as negative individualism, secrecy and lack of transparency, differences and divisions. The findings show that there is a reciprocal relationship between the lack of good governance and cultural obstacles such as negative individualism, secrecy and lack of transparency, disagreement and division in the elite field. In addition, this article shows that the challenges and problems of good governance have been reproduced in the form of a vicious cycle over many years, and this vicious cycle has been the biggest obstacle to good governance in Iran. Political culture with concepts such as democratic discourse, reformability and political education, peaceful competition and moralism are among the cultural factors that can help to implement good governance in the Islamic Republic of Iran..

کلیدواژه‌ها English

intellectual elites"
instrumental elites"
good governance"
"
cultural barriers"
ازغندی، علیرضا(1376). ناکارآمدی نخبگان سیاسی بین دو انقلاب، تهران: قومس.
افروغ، عماد(1397). فراهم‌نشدن زمینه حضور ساختارمند نخبگان نشانه بیزاری نهاد قدرت از شفافیت است، خبرگزاری ایکنا، 7 شهریور ماه.
امام‌جمعه‌‌زاده، سیدجواد؛ شهرام‌نیا، امیرمسعود و صفریانی، روح‌الله(1395). الگوی حکمرانی خوب؛ جامعه همکار و دولت کارآمد در مدیریت توسعه، علوم سیاسی، 12(36)،40-7.
ایوبی‌پور، محمد؛ عیوضی، محمدرحیم؛ کشاورز‌ترک، عین‌اله؛ درویشی سه‌تلانی، و قاسمی، فرهاد(1401). تصویرپردازی از حکمرانی مطلوب در جمهوری اسلامی ایران مبتنی بر اسناد بالادستی، مدیریت اسلامی، 30(119)، 172-131.
آهنگران، جعفر(1397). ارتباط سنجی حکمرانی خوب با فرهنگ سیاسی ایران، با تمرکز بر فرهنگ سیاسی شیعه در ایران، مدیریت سازمان های دولتی، 6(24)، 150-137.
باتامور، تام (1381). نخبگان و جامعه، ترجمه علیرضا طیب، چاپ دوم، تهران: شیرازه.
پیری، داریوش و نوشین میرزایی جگرلویی(1397). ریخت شناسی الگوی رفتار نخبگان سیاسی در ایران بعد از انقلاب اسلامی، علوم سیاسی، 14(42)، 147-125.
جلالی‌راد، محمدصادق؛ متقی، ابراهیم و سپهرنیا، روزیتا(1401). سنجش مشارکت سیاسی مردم در الگوی فرهنگ سیاسی ایران از دیدگاه نخبگان؛ مورد مطالعه: شهروندان تهرانی، جامعه شناسی سیاسی انقلاب اسلامی،3(9)، 57-25.
جمال زاده، سیدمحمد علی(1371). خلقیات ما ایرانیان، آلمان: انتشارات نوید.
جوادی یگانه، محمدرضا(1396). ایرانی‌ترین غیر ایرانیها: خلقیات ایرانیان از منظر بیگانهای آشنا، تهران: پژوهشگاه فرهنگ هنر و ارتباطات.
حاجی یوسفی، امیرمحمد و طالبی، محمدعلی(1395). موانع مشارکت در چالش میان فرهنگ سیاسی و حکمرانی خوب از دید مدیران ارشد دولت ج.ا. ایران، پژوهشنامه علوم سیاسی، 12(45)، 24-7.
حشمت‌زاده، محمدباقر؛ حاجی یوسفی، امیرمحمد و طالبی، محمدعلی(1396). بررسی موانع تحقق حکمرانی خوب در فرهنگ سیاسی ایران، جستارهای سیاسی معاصر، 8(32)، 24-1.
دقیقی اصلی، علیرضا؛ گرایی نژاد، غلامرضا و آقابگیان، سلیان(1391). اثر حکمرانی خوب بر سطح فساد اقتصادی در کشورهای با سطح توسعه یافتگی متوسط، فرآیند مدیریت و توسعه، 7(26)، 23-3.
رنجبر، ایرج و غلامی، سمیرا(1401). حکمرانی خوب، سرمایه‌ی اجتماعی و اعتماد سیاسی، دولت پژوهی، 8(32)، 292-255.
روشه، گی(1392). تغییرات اجت ماعی، ترجمـه: م. وثوقی، تهران: نی.
سریع القلم، محمود(1381). عقلانیت و آینده توسعه یافتگی ایران، تهران: مرکز.
سعید واحدی(1402). مدل سازی حکمرانی خوب در جمهوری اسلامی ایران، جامعه شناسی سیاسی انقلاب اسلامی، 4(14)، 105-83.
صفریان، روح‌الله و امام جمعه زاده، سید جواد(1396). الگوی حکمرانیِ خوب؛ سرمایه ی اجتماعی و توسعه‌ی همه جانبه، دولت پژوهی، 3(12)، 181-145.
فاضلی، محمد و جلیلی کناری، محدثه(1391). تبیین سطح فساد: بررسی تطبیقی اثر کیفیت حاکمیت و حکمرانی خوب، راهبرد اجتماعی و فرهنگی، 2(5)، 40-7.
فراستخواه، مقصود (1394). ما ایرانیان: زمینه کاوی تاریخی و اجتماعی خلقیات ایرانی، تهران: نی.
قلی پور، رحمت‌اله(1384). تحلیل رابطه الگوی حکمرانی خوب و فساد اداری، مدیریت فرهنگ سازمانی، 3(10)، 127-103.
کاتوزیان، همایون(1391). ایرانیان: دورة باستان تا دورة معاصر، ترجمه حسین شهیدی، تهران: مرکز.
کریمی مله، علی و رهام، احسان(1401). شاخص‌های حکمرانی خوب جمهوری اسلامی ایران در اجرای برنامه‌های پنجساله توسعه (مطالعه موردی سند هفتم توسعه)، پژوهش ملل، 22(85)، 26-7.
کریمی، فردین(1401). نسبت فرهنگ سیاسی و حکمرانی خوب در روندهای خصوصی سازی دوره جمهوری اسلامی ایران، پایان نامه کارشناسی ارشد، تهران: دانشگاه تربیت مدرس.
گرائیلی، هانیه؛ مطلبی، مسعود؛ ابوالفضلی کریزی، حسین و صالحی فارسانی، علی(1398). فرهنگ سیاسی نخبگان و حکمرانی خوب در جمهوری اسلامی ایران (مطالعه موردی دولت اصلاحات)، جستارهای سیاسی معاصر، 10(34)، 131-103.
ملکی، بهنام(1383). نخبگان و تو سعه، اندیشه انقلاب اسلامی، 4(12)، 146ـ156.
میدری، احمد(1385). مقدمه‌ای بر نظریه حکمرانی خوب، رفاه اجتماعی، 6(22)، 288-259.
واحدی، سعید(1402). مدل سازی حکمرانی خوب در جمهوری اسلامی ایران، جامعه شناسی سیاسی               انقلاب اسلامی، 4(12)، 105-83.
Alexander Jeffrey C. (2006). The Meaning of Social Life: A Cultural Sociology, Oxford University Press.
Gisselquist, Rachel M., (2012). "Good Governance as a Concept, and why This Matters for Development Policy", Working Paper, No. 30, United Nations University, World Institute for Development Economics Research (UNU-WIDER), Katajanokanlaituri 6B, Helsinki 00160, Finland
Higley, J. (2009). Elite Theory and Elite. In K. T. Leicht, & J. C. Jenkins (Eds.). Handbook of Politics: State and Society in Global Perspective (pp. 161-176). New York: Springer Science and Business Media.https://doi.org/10.1007/978-0-387-68930-2_9.
Higley, John & Burton G, Michaeal (1989). "The Elite Variable in Democratic Transition and Break Downs", American Sociological Review, Vol. 54, No. 1.
IMF. (2005). The IMF’s Approach to Promoting Good Governance and Combating Corruption: A Guide. Available at: www. IMF. Org/external/np/gov/guide/eng/index.
Méndez, F. Sepúlveda, F (2006). Corruption, Growth and Political Regimes: Cross Country Evidence. Eur. J. Polit. Econ. 22(1), 82-98.
Roberts, M. Susan etal (2007). "Good governance in the Pacific? Ambivalence and Possibility", Geoforum, Vol. 38, pp. 967–984
Tajbakhsh, Kian (2022). Creating Local Democracy in Iran, Columbia University, New York, and DOI: https://doi.org/10.1017/9781009160926.
UNOHCHR (2009). The Role of Good Governance in the Promotion of Human Rights, database online available from UN Commissioner for Human rights, http://www.unhchr.ch/huridocda/huridoca.nsf (Symbol)/E.CN.4.RES.2000.64. Accessed in December 2009.
World Bank (2002). World development report: Building institutions for Markets. UK: Oxford University Press.